Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

Home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.






Havenwijk

Na de afbraak van het Oude Mannen- en Vrouwenhuis in de jaren zeventig van de vo-rige eeuw zijn aan de Lange Havendijk deze senioren-woningen gebouwd.

De Lange Havendijk

In 1318 kreeg Culemborg weliswaar stadsrechten, maar was in de verste verten nog geen stad. Op de plaats van de huidige Markt stonden een aantal huizen. Het geheel leek meer op een flink  dorp. Dat veranderde echter snel. Tussen  1340 en 1370 werden in hoog tempo  wallen aangelegd, grachten gegraven en stadsmuren gebouwd, met een aantal poorten. Aan de zuidzijde stond de Lanxmeersepoort (nu Binnenpoort),  aan de westzijde - aan het einde van de Goilberdingerstraat - de Goilberdingerpoort, aan de oostkant - aan het einde  van de Slotstraat - de Slotpoort en aan  de noordzijde - bij de huidige Franse  school - de Lekpoort.  

Nog diezelfde eeuw vonden er twee stadsuitbreidingen plaats. Aan de  zuidkant werd de Nieuwstad bij de  stad getrokken. Daar woonden vooral  boeren. Aan de noordkant - waar vooral  vissers en schippers woonden - werd de  Havenwijk geannexeerd. Dat had onder  meer tot gevolg dat er aan het eind van  de Havendijk een nieuwe stadspoort  moest worden gebouwd. De oude Lekpoort werd een binnenpoort.


Buiten de namen Lekstraat, Havendijk  en Lange Havendijk zijn er geen straatnamen bekend uit die tijd. Pas nadat de  vismarkt in 1519 verplaatst werd van  het Stadhuis - aan de Oude Vismarkt  - naar de huidige Vismarkt ontstonden  daar straatnamen als Achter de Vismarkt,  Visstraat, Molensteeg en Noorder- en  Oosterwal. Bij de renovatie van de Havenwijk in de jaren zeventig heeft men  de straatnamen Visstraat en Achter de  Vismarkt weten te behouden.  
In november 1855 sloot de gemeente Culemborg een contract met de Culemborgse Gasverlichtingsmaatschappij om Culemborg van gasverlichting te voorzien. Hiervoor werd een gasfabriek gebouwd op een stuk grond aan  het eind van de Lange Havendijk. Na-dat steeds meer bedrijven en huishoudens op het gas werden aangesloten,  moest de gasfabriek uitbreiden. Dat  kon niet op de bestaande locatie en  de gasfabriek werd verplaatst naar de  Stationssingel.  
Op de grond van de voormalige fabriek  werd het Hoge Dorp gebouwd, dat aan  de zuid-,
west- en noordkant omringd  was door stadsgrachten. Daarlangs  bouwde men kleine dijkhuisjes, die hun  keuken beneden aan de gracht hadden.  Omdat de stadsgrachten eeuwenlang  dienst hebben gedaan als open riool,  was het geen aangename en gezonde  plek om te wonen. Aan de oostkant van  dit gebied werden de Lange Havendijk  en de Noorderwal met elkaar verbonden door een straatje waarvan de naam  nog herinnerde aan de oude gasfabriek,  de Gassteeg.
Nadat ook dit gedeelte van de Havenwijk in de jaren zeventig op de  schop was gegaan, zijn de namen Hoge  Dorp en Gassteeg uit de Culemborgse  straatnamen verdwenen. Op de plek  waar het Hoge Dorp heeft gelegen, is  moderne bebouwing gekomen met  de straatnaam De Loentjes. Deze naam  is verwant aan de stadsgracht langs de  Noorderwal, die al eeuwen Loentjesgracht werd genoemd. In plat Kuilenburgs: de Lutjiesgracht. Deze naam was  te danken aan een familie Loentgens die op de Noorderwal woonde.

Een luchtfoto van het Hoge Dorp en de Lange Havendijk. Op de voorgrond zien we dat het Hoge Dorp al voor een groot gedeelte is afgebroken


De bebouwing van de Lange Havendijk in de jaren vijftig van de vorige eeuw