Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.






Katholiek Culemborg

Al vanaf het begin van haar bestaan had Culemborg twee katholieke parochiekerken binnen haar muren: in de binnenstad de Sint Barbarakerk en in de Nieuwstad de Sint Johannes de Doperkerk.
In de stad waren ook twee kloosters, de Mariencroon aan de Herenstraat en het Jerusalemklooster achter de Zandstraat.
In 1578 werden beide kerken onttrokken aan de katholieke eredienst. De de ‘nieuwe leer’ werd  verkondigd en katholieken moesten ondergronds.
In de buurt van de Sint Janskerk, achter de Varkensmarkt, kwam in 1624 een statie (missiepost)en vier jaar later, in 1628, kwam er een in de binnenstad. In de statie in de binnenstad preekten paters Jezuïeten, in het kerkje aan de Nieuwstad werkten geestelijken van het bisdom (wereldheren).

De schuilkerken werden op hun beurt weer vervangen. In 1816 kwam er een bouwwerkje in de  Papenhoek, het zuidelijk deel van de Ridderstraat. Op de Varkensmarkt, aan de oostzijde, verscheen in 1836 het charmante kerkgebouwtje, wat er nog is en waar de Oud Katholieke kerk nu nig steeds te vinden is.
Aan het einde van de zeventiende eeuw ontstonden er in de Nederlandse rooms-katholieke kerk conflicten wat leidde tot een scheuring (schisma). Deze conflicten kwamen eerst nog voort uit de nogal calvinistische uitleg over de voorbeschikking en genade door de van oorsprong Leerdamse bisschop Cornelius Jansen. Deze leer werd jet Ja, samen met een strengere visie op moraal, biechtpraktijken begrijpelijkheid van de liturgie, Jansenisme genoemd. Een deel van de Nederlandse wereldgeestelijken wilde een eigen koers varen.
Toen in 1723 zonder toestemming van de paus Cornelius Steenoven tot bisschop werd gewijd, betekende dit een schisma. Een groot deel de wereldgeestelijkenuit Holland en Utrecht kozen de kant van de rooms-katholieke Kerk van de Oud-Bisschoppelijke Clerezi, zoals de oudkatholieke kerk genoemd werd.

Zo ook in Culemborg. Antonius Cockaert (1660–1727) was de eerste oudkatholieke pastoor van de Varkensmarkt: het schisma in Culemborg was dus compleet. De pastoorskerk, zoals de statie in de Nieuwstad genoemd werd, had nu niets meer met Rome te maken. Katholieken die Rome trouw bleven, gingen naar de paterskerk in de Papenhoek.

Lees en/of download het hele artikel