Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.


 

 

 

De ‘Nieuwe Brug’ is helemaal niet zo nieuw

 

Mensen die al jaren in Culemborg wonen, kennen de naam vast wel: de  Nieuwe Brug. Het is de naam van de brug over de zogenaamde Bisschopsgraaf, waar we over gaan als we via de Rijksstraatweg richting Geldermalsen  rijden. Wat zelfs geboren Kuilenburgers waarschijnlijk niet weten, is hoe oud  die brug nu eigenlijk is.

 

Jarenlang stond er aan de Nieuwe Brug dit café

 

Oude brug, nieuwe brug

Ook voor 1562 lag er ter plekke dus al  een brug. De Gelderse hertog, toen nog  heer van Buren, had in 1472 namelijk  toestemming gegeven er hier een te  maken. De brug had sindsdien bekend  gestaan als ‘die Hooge oft Nyeuwe  Brugge’. Deze gunst van de hertog hadden de Culemborgers gekregen door  de ‘groote ende menichvuldige trouwe  diensten’ die zij hem hadden verleend.  Te eniger tijd daarna - ‘by tyden (van)  hertog Aernt van Gelre’, zo schrijft  het Culemborgse stadsbestuur in zijn  klaagbrief - is de brug echter weer afge-worpen. Dat gebeurde om ‘ten beiden  zijden van het krijgsvolk onbeschadigd te mogen blijven.’ In 1552 pas wordt de  brug, ‘tot gemene kosten en gerief’ van  beider landen, op de oude plek terug  gelegd. Totdat hij in 1562 door de  Beusichemmers wordt vernield. Of er  voor 1472 al een brug gelegen heeft, is  niet bekend, maar waarschijnlijk is het  wel. Immers, de brug die dan gebouwd  wordt, stond vanouds al bekend als de ‘Nieuwe Brug’. Dat moet dan eigenlijk  wel betekenen, dat er voordien dus al  een ‘oude’ brug gelegen moet hebben.

Ruimer gebruik

De Nieuwe Brug had vooral agrarisch  nut. Zij was in eerste instantie bedoeld  voor de Beusichemse en Culemborgse  boeren die hun landerijen aan weerskanten van de Meer hadden liggen. Via  de brug konden ze daarbij komen, om  te ‘mesten, eeren, zayen ende wey-den’ en de vruchten van het land te  halen. De ‘boomwachter’ die in 1562  werd aangesteld, moest er dan ook op  toezien dat de brug niet voor andere  doelen werd gebruikt dan alleen: ‘dat de  ‘burgeren ende ondersaeten huer coorn  ende anders daerover voeren ende  mennen (met paard en wagen) solden  mogen.’ Belang had de brug echter zeker! In 1562 schrijft het Culemborgse  stadsbestuur dat de landen de laatste tien  jaar ‘merckelic’ verbeterd waren en in  jaarpacht veel meer deden dan sinds de  vernieling het geval was geweest. Dit  ‘beperkte’ nut heeft de Nieuwe Brug  tot in de negentiende eeuw gehad. Pas  toen kwam een nieuwe doorgaande  verbinding naar het zuiden tot stand  (de Rijksstraatweg) die een veel ruimer  gebruik mogelijk maakte.

Bert Blommers Bron: Bert Blommers, Extra Nieuws, 24 mei 2000.