Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links


Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.





Parijsch

De woonwijk Parijsch is vernoemd  naar een kleine nederzetting die - eind  12e, begin 13e eeuw - in het gebied  tussen de huidige Welborn en de rotonde bij de Erasmusweg lag. Maar hoe  kwam die nederzetting aan zijn naam?

In de tijd van de kruistochten trokken er nogal wat mensen door Europa.  Zij kwamen in landen en steden, waar  ze nog nooit van hadden gehoord en  vertelden daarover, als zij weer thuis  waren. Soms gebeurde het dan dat een  polder of nederzetting vernoemd werd  naar zo’n ver weg gelegen stad of land.
De nederzetting Parijsch is daar een  voorbeeld van. Ook de nederzetting  Pavijen is naar zo’n verre stad genoemd,  namelijk naar de Italiaanse stad Pavia.  De polder Bolgerije bij Zijderveld is  vernoemd naar Bulgarije.

De nederzettingen rond Culemborg  zijn bewoond tot 1385. In dat jaar  liet de graaf van Holland de Diefdijk  verhogen, waardoor het waterpeil  steeg. De mensen uit de nederzettingen  vestigden zich aan de hoger gelegen  Zandweg - de huidige Zandstraat - bij  Culemborg. Het Culemborgse Veld  is hierdoor eeuwenlang  een dunbevolkt gebied  geweest. Wonen kon  je in dit gebied alleen  maar als je je huis op een  terp bouwde. Voor deze  terpen werden verschil-lende namen gebruikt.  Zo sprak en spreekt men  meestal van ‘hug’ of ‘heuvel’  maar ook wel van ‘woerd’.  Denk hierbij aan Schoonrewoerd. Een  aantal van deze terpen zijn nog in het  veld terug te vinden. Als je bijvoorbeeld  bij Bradaal - aan het viaduct over bij  de A2 - linksaf richting Acquoyse Meer  rijdt, dan zie je direct rechts een boer-derij op zo’n hug staan. Dit gebied is  voor het laatst overstroomd in 1855. De  bewoners zijn toen massaal naar de stad  Culemborg gevlucht. 250 Vluchtelingen  werden in de Culemborgse Stadsschool  gehuisvest.

Ooit lag diep in het Culemborgse Veld  - toen de A2 nog niet was aangelegd  - een herberg met de naam Bradaal.  Hoogstwaarschijnlijk vernoemd naar de  heerlijke aal die je daar kon eten en die  gevangen was in het heldere slootwater  rondom de herberg. Later heeft men  aan de Bradaal voor de boerenkinderen een school gebouwd, die zondags  ook dienst deed als kerk. Nog later  heeft men er tien huisjes gebouwd, De  ‘Nije huizen’ noemden de Velders deze  huisjes. De school is later omgebouwd  tot garage. De tien huisjes zijn gesloopt  voor de verbreding van de A2. Het Culemborgse Veld was een regelmatig onder  water lopend  moerassig  gebied, waar  akkerbouw  bijna onmogelijk was en waar in hoofdzaak alleen maar grienden gedijden. Omdat er  maar weinig mensen woonden, was het  ook een geheimzinnig gebied: een ideale voedingsbodem voor verhalen over  heksen en weerwolven. Zo vertelde  men bijvoorbeeld dat er in het Veld een  weerwolf woonde, die een paard en wa-gen de sloot in kon kijken en dat er op  het Pavijense kerkhof de witte wieven spookten. Vooral blinde Beelies waren ’s  nachts op het kerkhof te vinden. Deze  blinde Beelies konden - zo dachten de  Velders, maar ook de mensen in de stad  - de lijkstaties zien van mensen die nog  moesten sterven.

In winkelcentrum Parijsch is voor historische namen gekozen. Namen zoals  Koopmansgilde, Weversgilde, Voermansgilde, Schippersgilde en Schildersgilde  zijn allen terug te vinden in de glas- en  loodramen van het oude stadhuis.


Boerderij op een terp in het Kuilenburgse Veld  

Weerwolven en Witte Wieven