Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

Home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.






Restauratie

Achterstraat 16

‘Culemborg telde in mijn jeugd nogal  wat stadsboerderijen. Stallen, vee en  mesthopen lagen tussen de huizen. Zo  had je in de Zandstraat bijvoorbeeld  de boerderijen van Helmond, Van  Meteren, De Raad en Huigen. De  erven van de boeren Helmond en Van  Meteren lagen aan de Oosterwal met  de mesthoop achter op het erf van de  boerderij, vlak bij de arbeidershuisjes  die daar stonden. Riolering in die tijd  stelde niet veel voor. Het meeste kwam  terecht in de stadsgrachten, die dan ook  in de zomer, wanneer de drek boven  kwam drijven, vreselijk stonken.  De huizen van de binnen de stads-grachten gelegen arbeiderswijken, zoals  de Nieuwstraat, het Hogendorp en  Achter de Vismarkt waren van zeer  slechte kwaliteit en ongezond. Zo  stonden bijvoorbeeld de huizen van  het Hogendorp niet alleen met hun  keukens dicht aan het water van de  stadsgrachten, die verworden waren  tot open riolen. Het wijkje lag ook  nog eens op vervuilde grond van de  voormalige gasfabriek. Ook met de  Culemborgse gasleidingen was van alles  mis. Achter de Vismarkt zijn in die tijd  nog een aantal mensen door het gas  vergiftigd en overleden. De toestand was in feite onhoudbaar  geworden en het gemeentebestuur  besloot dan ook de zaak rigoureus aan  te pakken. Onder de titel ‘Culemborg  verjongt zijn hart’ werd er een nieuw  riool- en gasstelsel in de binnenstad  aangelegd en werden hele wijken tot  de grond toe afgebroken. Voormalig  wethouder Janus Kerkhof zei over die  tijd: ‘Wat er toen allemaal gebeurd is  aan afbraak en opbouw. Het Hogendorp, de hele Havendijk en Achter  de Vismarkt. We zijn toen verder  gegaan. In de Nieuwstraat stonden  allemaal oude huizen. De Zalenstraat,  de Lepelstraat, de Kloosterstraat, allemaal afgebroken. Daar is alles tegen  de vlakte gegaan. Al wat daar stond aan  oude huizen en boerderijen hebben we  afgebroken. Er zijn mooie woningwet-woningen voor terug gekomen.’  

Wat echter overbleef waren de vele  krotten en bouwvallen van particulie-ren. Kerkhof: ‘Vanaf 1975 heeft het  gemeentebestuur zich ingezet voor een  rehabilitatiebeleid als onderdeel van het  totale stadsherstel. Niet alleen zijn vele  particuliere eigenaren geactiveerd om  hun monumentale panden met financiele steun te herstellen, ook de gemeente zelf heeft een actief herstelbeleid  gevoerd door, waar mogelijk, panden  aan te kopen om deze na restauratie  weer te verkopen.’  

Iedereen kan heden ten dage zien dat  dit beleid zijn vruchten heeft afgeworpen. Uit die periode rest nog één ruïne die nodig aangepakt moet worden: dat  is de voormalige wasserij van de familie  Blokland in de Zandstraat.  Hieronder laat ik u een aantal panden  zien van voor en na de restauratie’.











Jack van der Winkel

Bron:  ‘Behoud van het verleden’, 10 jaar restaureren in Culemborg. Gemeente Culemborg, 1987.   ‘Janus Kerkhof 75 jaar vakbondslid’, FNV Culemborg en  FNV Bondgenoten afd. West Betuwe.