Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

Home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.






Het Rondeel

Tussen de Achterweg en de Lange  Dreef en begrensd door de Beusichemsedijk en het Bakelbos, ligt de  polder Redichem. De heren en graven  van Culemborg hebben in de loop  der eeuwen nadrukkelijk hun stempel  gedrukt op dit gebied en op de naaste  omgeving daarvan.








Het Rondeel is rond 1640 als wandelbos aangelegd door graaf Philips  Theodoor van Waldeck Pyrmont, die  na de dood van Floris II van Pallandt  het graafschap had geërfd. Nicolaas van  Geelkercken tekende een kaart, waarop  hij ‘de Kruysalleeën’ – de lanenstructuur – inschetste.

Het Rondeel is altijd in zijn oorspronkelijke vorm bewaard gebleven en heeft  tot op vandaag zijn functie van wandelbos gehouden. Het is een vierkante  ruimte, die wordt omgeven door lanen.  Binnen de lanen bevindt zich een  lanenkruis met op het kruispunt van  de lanen een cirkelvormig bosje in het  midden. De lanen waren vroeger be-plant met iepen en op de tussenliggende  percelen waren fruitbomen geplant.  Langs de lanen staan nu met name  populieren en essen. Op de kruispunten  en in het midden staan kastanjes. De aanleg van het Rondeel is uniek in  Nederland, vooral door de cirkelvor-mige ruimte in het midden. Er is nooit  duidelijk geworden, wat precies de  bedoeling hiervan was. Het Rondeel is  nu een rijksmonument.

In het verlengde van de centrale laan  van zuid naar noord liet graaf Philips  Theodoor van Waldeck Pyrmont een  ‘speel- of sommerhys’ bouwen, Den  Bol. Het huis kwam te liggen op een  verhoging in het landschap, die toen  de Kerswerff op Redichem werd  genoemd (Beltjes en Schipper, 1988).  Na de Franse bezetting in 1672-1673  was Den Bol zo bouwvallig geworden  dat het huis moest worden afgebro-ken. De grachten zijn altijd behouden  gebleven.Het perceel waarop het huis  had gestaan, kwam in 1860 in handen  van het rooms-katholieke kleinsemi-narie in Culemborg. Er werd in 1888  een recreatieverblijf voor de studenten  gebouwd. Deze villa werd Tusculum  genoemd. Het bijzondere, pagode-vor-mige dak moest mogelijk herinneren  aan de missie in China. Het gebouw  verloor zijn functie als buitenverblijf  toen het kleinseminarie in 1935 ver-huisde naar Apeldoorn.













Na het vertrek van het kleinseminarie  raakte het huis langzaam in verval. In  1963 kwam het in particuliere handen  en werd gerestaureerd. Vanaf halver-wege de jaren 80 van de vorige eeuw  werd het huis opnieuw gerestaureerd  naar zijn huidige staat en bewoond  door de kleurrijke Hendrik van der  Steenoven. Hij bouwde ook een gas-tenverblijf. Van der Steenoven gaf cu-linaire en culturele soirees in Den Bol.  Tijdens die feestjes vertelde hij ook  over de antieke spullen in zijn huis die  allemaal te koop stonden. In 2011 viel  hij in zijn eigen gracht en verdronk.

Wilma Dehing

Bronnen:

CHER-rapport ‘Culemborg aan de Lek’, Buro Lantschap
Beeld van een stad, Beltjes en Schipper, 1988