Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.






De moordhoeve aan de Achterweg

Rechercheur Haveman

Commissaris Blok

Hier zien we rechts agent, en tevens rechercheur, Haveman in de Zandstraat.


Van der Goes van Naters over de Culemborgse roofmoord.

Eerste bericht in de Culemborgse Courant

Dubbele roofmoord te Culemborg


Toon van Wiggen woonde samen met zijn zuster in een kleine boerderij aan de Ach- terweg. Zij bezaten wat  koeien en een klein stukje grond en zij verkochten, zoals dat toen gebruikelijk was, hun melk aan huis. Toen de sigarenmaker Gerrit de Jager ’s maandagsmiddags om drie uur karnemelk kwam halen vond hij alles gesloten. Hij vertrouwde het niet en waarschuwde de politie. Rechercheur Bergen Henegouwen forceerde, toen hij bij de woning aankwam, de achterdeur en deed een vreselijke ontdekking. Achter de deur trof hij de zwaar gewonde Gerrigje aan die nog kon stamelen dat zij “de smeerlappen” niet kende. In de woonkamer vond de rechercheur daarop het levenloze lichaam van Toon van Wiggen. Naast Toon lag een spa waarmee hij vermoedelijk enkel malen mee op zijn hoofd was geslagen. De zwaar gewonde Gerrigje werd zo snel als mogelijk per brancard naar het ziekenhuis gebracht, maar is daar op tweede kerstdag, zonder nog bij bewustzijn te zijn geweest, overleden.
Ondanks intensief onderzoek kon de politie op de plaats delict geen bruikbare sporen vinden. Dat er geen sporen, bijvoorbeeld vingerafdrukken, waren te vinden had o.a te maken met het feit dat de deur tussen de woning en de deel (waar de koeien stonden) open had gestaan. Door de wasem van de koeien was de hele woning zo vochtig ge- worden dat alle sporen vernietigd waren.
De speurhond die werd ingezet, leidde de politie naar een woonboot in de haven van Culemborg. De eigenaar, Berend Greven, werd van zijn bed gelicht en naar het po- litiebureau overgebracht. De man had echter een sluitend alibi en moest op vrije voeten worden gesteld. Greven was de eerste ar- restant van de vele die nog zouden volgen.
Op 31 december werd in Rotterdam de lasser Johannes van Lienden gearresteerd. Na drie dagen cel moest de man worden vrijgelaten.Op donderdag 3 januari 1924 werden maar liefst vier verdachten aan- gehouden, een Culemborger en drie man uit Utrecht. Al snel werd een van Utrechtenaren wegens gebrek aan bewijs vrij gelaten.
Twee maanden voor de moord was de rechercheur Fredericus Haveman bij het Culemborgse politiekorps, “wegens onze- delijk gedrag en het misbruiken van sterke drank”, oneervol ontslagen. Op 14 januari werd deze ex rechercheur gearresteerd om- dat hij o.a. plotseling over veel geld bleek te beschikken. Ook hij moest kort daarop door gebrek aan bewijs worden vrijgelaten. De twee Utrechtenaren en de Culemborger moesten uiteindelijk, na bijna 5 maanden voorarrest ook worden vrijgelaten.
In Culemborg begon langzaam een geruch- tenstroom op gang te komen waarin de
commissaris Blok er van werd verdacht Haveman de hand boven het hoofd te hou- den. Maar ook de justitie in Tiel liep van meet af aan niet over van vertrouwen in de Culemborgse politiecommissaris.
De geruchtenstroom werd nog aangewak- kerd door Otto de Beus die van de roof- moord een politieke zaak trachtte te ma-
ken. In het weekblad De Arbeider begon hij onder het pseudoniem Insider een serie artikelen waarin hij commissaris Blok en justitie steeds zwaarder onder druk zette. Intussen begonnen ook de landelijke kranten zoals Het Volk en de Telegraaf zich met de vraag, wie de dader van de Culemborgse roofmoord was, bezig te houden. De spanning liep steeds verder op en op een gegeven moment trok het publiek zelfs massaal op naar de kroeg om Have- man dan maar zelf te arresteren als de
autoriteiten dat niet deden. Bij dit volks- gericht, waren zeker duizend mensen op de been. De massa werd door agenten met getrokken sabels uiteen gedreven.
Op 25 juli 1924 werd Haveman voor de tweede keer gearresteerd en in Tielinge- sloten. Toen de volgende morgen een agent van de Tielse politie de arrestant wil contro-leren bleek Haveman zich te hebben opgehangen.
Hierna concentreerde  de woede van Otto de Beus, en met hem een groot deel van de Culemborgse bevolking, zich op commis- saris Blok. Citaat van Otto de Beus in De Arbeider van 9 augustus 1924: “Sedert de heer Blok hier de leiding heeft is heel wat geschied dat om opheldering schreeuwt. Inbraken, diefstallen die niet en nooit wer- den opgehelderd en tenslotte een roofmoord op twee oude mensen.”
Dit alles leidde tot een scheuring in de Culemborgse gemeenschap. In Culemborg waren de katholieken pro-commissaris en de arbeiders fel tegen.
Maar het was niet alleen Otto de Beus die de pen hanteerde in de strijd tegen com- missaris Blok, ook een zekere Vermeulen, inwoner van Culemborg, sprak in een pamflet aan de minister van justitie zijn verbazing uit over het feit dat er nog altijd geen officieel onderzoek naar de rol van Blok in deze moordzaak is gestart. De oplage van het pamflet is onbekend maar velen zullen het onder ogen hebben gekre- gen. Ondanks dat Blok lange tijd onder vuur lag is zijn schuld nooit bewezen.
Op het laatst heeft justitie nog rechercheurs uit Amsterdam en Apeldoorn ingezet. Verschillende mensen zijn toen als verdacht opgepakt maar moesten al snel weer worden vrijgelaten. Een van die verdachten was Claas Sweris die op basis van beschul- digingen van, naar later bleek, onbetrouw- bare getuigen was opgepakt. De verklarin- gen van deze getuigen waren onder druk tot stand gekomen en hielden bij het gerechts- hof in Arnhem geen stand. Na 21 maanden onschuldig te hebben vast gezeten moest ook deze verdachte worden vrijgelaten. De op 23 december 1923 in Culemborg ge- pleegde dubbele roofmoord is nooit opge- lost.

Geraadpleegde literatuur:
Plaats delict: Nederland, J.A.Blaauw, Fontein.
Culemborgse Courant 1923/1924.

In 1923 werd Culemborg opgeschrikt door een dubbele roofmoord. In hun huis aan de Achterweg werden de 76 jarige Toon van Wiggen en zijn 69 jarige zuster Gerrigje op gruwelijke wijze om het leven gebracht. Vele verdachten werden in hechtenis genomen maar de dader of daders zijn nooit gevonden. Deze moord bracht binnen de Culemborgse gemeenschap jarenlang veel beroering en ver- deeldheid te weeg. Vele Culemborgers waren namelijk ontevreden over de manier waarop de commissaris het politieonderzoek verrichtte.


Rechercheur BergenHenegouwen

Het Culemborgse politiekorps met achter de tafel commissaris Blok en naast hem, de man in burger, rechercheur Haveman