Culemborg zoals het was

Het leven in Culemborg

home Boeken Audio Film Over ons Nieuws Links

Canon van Culemborg

De canon van Culem- borg voert u langs de hoogtepunten van de Culemborgse geschie- denis. Klik hier en laat u verrassen.






Voetbalclubs komen en gaan









Ter bevordering van de voetbalsport wordt op 29 februari 1905 een propagandawedstrijd gespeeld op de weide van de heer Rademaker te Culemborg, tussen een Utrechtse voetbalploeg en De Batouwers uit Geldermalsen. Ongeveer een maand later vindt de oprichting plaats van Tonido (Tot Ons Nut Is Dit Opgericht). De spelers zijn afkomstig uit de gegoede burgerij. Tonido speelt een aantal wedstrijden op een weiland aan de overkant van de Lek. Begin 1908 gaat Tonido ter ziele. De ‘fakkel’ wordt overgenomen door Victoria, opgericht 1 mei 1908. Victoria gaat spelen op het door Tonido verlaten veld. In tegenstelling tot Tonido zijn de spelers van Victoria overwegend afkomstig uit het arbeidersmilieu. Victoria gaat in 1909 de competitie in. Op 27 december 1908 speelt Victoria nog een wedstrijd tegen een elftal van oud-spelers van Tonido. Victoria wint deze eerste stadsderby met 2-1.

De opening van het sportpark aan de Westersingel op 31 augustus 1912 is een nieuwe impuls voor het Culemborgse voetbal. Een aantal voetbalclubjes meldt zich aan voor speelgelegenheid: TOP (Tot Ons Plezier), Wilhelmina en SDO (Samenspel Doet Overwinnen). Laatstgenoemde club heeft als oprichtingsdatum eveneens 31 augustus 1912. TOP en Wilhelmina verdwijnen na korte tijd weer. Victoria promoveert in 1915 onder nieuwe naam Vriendenschaar naar de landelijke Nederlandsche Voetbalbond (NVB). In de notulen van vergaderingen van Vriendenschaar uit 1919 duikt de voetbalclub Klein Maar Dapper op. Na gesprekken over samenwerking gaat Klein Maar Dapper op in Vriendenschaar.

In hetzelfde jaar wordt de Rooms Katholieke vereniging Fortitudo opgericht. Dit leidt bij Vriendenschaar tot ongenoegen, omdat een aantal katholieke spelers van het ‘neutrale’ Vriendenschaar overgehaald wordt om bij Fortitudo te gaan spelen.

In het seizoen 1924-25 dringt SDO door tot de derde klasse van de NVB. SDO moet ook haar naam veranderen. Onder de naam Culemborg wordt de club voor de competitie in de afdeling van Vriendenschaar ingedeeld. Culemborg en Vriendenschaar zijn grote rivalen, te meer daar de spelers van Culemborg uit het middenstandsmilieu afkomstig zijn en Vriendenschaar de volksclub is. Tussen Vriendenschaar en Culemborg worden tot aan 1934 diverse stadsderby’s in de competitie uitgevochten. Na degradatie in 1934 gaat het minder met Culemborg en in 1939 houdt de club op te bestaan. Veel spelers en ook bestuursleden melden zich daarna aan bij Vriendenschaar.














Op 24 juni 1934 vindt de oprichting plaats van de voetbalclub Wilskracht. Een jaar later wordt de naam veranderd in Groen Witte Leeuwen, afgekort GWL De spelers zijn onder meer nazaten van de arbeiders die werkten in de fabrieken in omgeving van de Veerweg (Leerdamse Buurt). Deze kleine club, spelend aan de Beesdse weg, weet in 1942 verrassend te promoveren naar de Nederlandse Voetbalbond. De Tweede Wereldoorlog gooit voor GWL roet in het eten. Na het seizoen 1942-43 speelt GWL twee seizoenen lang niet als gevolg van de oorlogshandelingen. In het seizoen 1945-46 degradeert GWL uit de KNVB. Daarna volgen enkele roemloze jaren in de onderafdeling. Aan het einde van het seizoen 1949/50 gaat de stekker uit GWL. Diverse spelers melden zich aan bij GVV in Geldermalsen. Vanaf dat moment zijn Vriendenschaar en Fortitudo in Culemborg vooreerst de twee enige clubs die het Culemborgse voetbal in de naoorlogse jaren representeren.


De Culemborgse voetbalclub Tonido

De Culemborgse voetbalclub Groen Witte Leeuwen (GWL). Staand in het midden Hans Uitenbogerd en uiterst rechts Klaas Eegdeman.Zittend in het midden met de bal Arie van der Winkel.

Hans Jobse